آنالیز شامخ صنعت خودرو به زبان ساده - بوستان گفتگو

بیت ران: در ادامه می خواهیم برای شما جدول شامخ گروه خودرو در این بازه زمانی را به زبان ساده و بخش به بخش شرح بدهیم.

شامخ چیست و چطور باید خواندش؟

قبل از هر چیز باید یک قانون ساده را یاد بگیریم. شامخ (مخفف شاخص مدیران خرید) یک عدد بین صفر تا صد است که هر ماه از پرسش مستقیم از مدیران کارخانه ها به دست می آید. تفسیرش هم ساده است. اگر عدد بالای 50 باشد، یعنی شرایط نسبت به ماه قبل بهتر شد. اگر دقیقاً 50 باشد، یعنی هیچ تغییری ننموده و اگر زیر 50 باشد، یعنی شرایط نسبت به ماه قبل بدتر شده است.

این شاخص مهم مالی را با یک مثال بیشتر شرح می دهیم. فرض کنید شاخص فراوری یک ماه شرکتی، عدد 60 باشد و ماه بعدش برسد به 45. این به این معنا نیست که فراوری شدیداً کاهش یافته. معنایش این است که سرعت بهبود ماه قبل خیلی بیشتر از ماه بعد بوده و چون زیر 50 افتاده، عملاً فراوری نسبت به ماه قبلش کمی افت هم نموده. شامخ روند را نشان می دهد، نه عدد مطلق فراوری.

آنالیز شامخ صنعت خودرو (از تیر 1404 تا تیر 1405)

شامخ گروه خودرو در این بازه زمانی از عدد بسیار پایین 38.4 در تیر سال گذشته آغاز شد. یعنی آن زمان کارخانه ها واقعاً در رکود عمیقی بودند. از آنجا رفته رفته بهتر شد و در مهرماه به برترین شرایطش رسید که عدد 58.5 را نشان می دهد.

اما این شرایط دوام نیاورد. از آبان به بعد دوباره روند نزولی شد و در فروردین و اردیبهشت سال جاری به عدد ضعیف 41 برگشت. نکته جالب اینجاست که در دو ماه آخر (خرداد و تیر 1405) یک جهش قوی و غیرمنتظره رخ داد و عدد به 62.2 رسید و بعد با یک ریزش معنادار به 59.1 رسید.

این شرایط شبیه یک راننده است که سرعتش را مدام عوض می نماید. گاهی تند می رود، گاهی ناگهان ترمز می زند و کند می گردد. حتی گاهی هم بنا به دلایلی دنده عقب می زند. صنعت خودرو در این یک سال دقیقاً همین رفتار را داشته. نه یک شتاب پیوسته رو به جلو، بلکه یک مسیر پر از افزایش، کاهش و توقف سرعت.

ماجرای همیشگی مواد اولیه

مهم ترین و در عین حال نگران نماینده ترین بخش این آمار، مربوط به قیمت خرید مواد اولیه است. این عدد در تمام 12 ماه این گزارش، همواره بالای 76 بوده و حتی گاهی به 93.8 هم رسیده. یعنی در هیچ ماهی، حتی یک ماه، قیمت مواد اولیه (مثل ورق فولاد، آلومینیوم، پلاستیک و قطعات وارداتی) مقرون به صرفه تر نشده. فقط با سرعت های مختلف گران تر شده است. حالا این را با ردیف قیمت محصول فراوریشده مقایسه کنیم. این عدد هم بالای 50 بوده، یعنی خودروسازها هم قیمت محصولشان را بالا برده اند، اما معمولاً کمتر از سرعت گران شدن مواد اولیه.

باز با مثال شرح می دهیم. فرض کنید یک قطعه ساز ماهیانه هزینه مواد اولیه اش 10 درصد بالا می رود ولی به خاطر قیمت گذاری های محدود یا رقابت بازار، فقط می تواند قیمت محصول خودش را 6 درصد بالا ببرد. نتیجه چه می گردد؟ او هر ماه 4 درصد سود کمتری نسبت به هزینه هایش به دست می آورد. این دقیقاً همان اتفاقی است که در طول این یک سال برای بسیاری از بنگاه های زنجیره خودرو افتاده. یعنی فاصله بین هزینه تمام شده و قیمت فروش هر ماه تنگ تر شده است.

برنامه ریزی برای فراوری هم سخت شد

سه بخش مقدار فراوری، سفارش های نو و سرعت تحویل سفارش هم در طول این یک سال بین 40 تا 68 بالا و پایین پریده اند، بدون یک الگوی معین. این یعنی کارخانه ها نمی توانستند با اطمینان برنامه ریزی نمایند که ماه بعد چقدر قطعه یا خودرو تحویل خواهند داد.

نکته جالب این است که وقتی موجودی مواد اولیه در انبار افت نموده (در بعضی ماه ها تا عدد 22.6 که خیلی پایین است)، سرعت تحویل سفارش هم همزمان افت نموده. این یعنی هر وقت انبار مواد اولیه خالی می شده، تحویل سفارش ها هم کند می شده. دقیقاً مثل آشپزخانه یک رستوران که وقتی مواد غذایی کم می آید، سفارش مشتری ها هم دیرتر آماده می گردد.

آنالیز شامخ صنعت خودرو: بازار بدون تعدیل شدید

خبر نسبتاً خوب این است که استخدام نیروی کار در این یک سال ثبات بیشتری نسبت به بقیه بخش ها داشته و همواره بین 41 تا 55 بوده. یعنی حتی در ماه هایی که فراوری افت نموده، کارخانه ها سراغ اخراج گسترده نیرو نرفته اند. احتمالاً چون نمی خواستند نیروی متخصص خود را از دست بدهند و بعد از بهبود بازار دوباره مجبور شوند از صفر نیرو استخدام و آموزش دهند.

صادرات نه رونق داشت، نه سقوط کرد

صادرات در طول این یک سال همواره یک جا بین 44 تا 52، مانده. این یعنی بازارهای صادراتی صنعت خودرو ایران در یک رکود ملایم و کش دار به سر می برند. نه خبری از جهش صادراتی بوده، نه سقوط ناگهانی.

آنالیز شامخ صنعت خودرو: بزرگان درباره آینده چه می گویند؟

بخش بعدی انتظارات فراوری آینده است که نشان می دهد خود مدیران کارخانه چه دیدی به چند ماه بعد دارند. در این بخش بیشتر مواقع عدد شامخ بالای 45 بوده و در مهرماه حتی به 58.3 هم رسیده. این یعنی با وجود همه نوسانات، دید غالب در صنعت خودرو حداقلش بدبینانه نبوده. بیشتر یک نگاه محتاطانه امیدوار.

جمع بندی

اگر بخواهیم این یک سال صنعت خودرو را در یک جمله خلاصه کنیم باید بگوییم که کارخانه ها هر ماه گران تر خرید نموده اند، به سختی توانسته اند گران تر بفروشند و در عین حال با نوسان شدید در برنامه سفارش و فراوری دست وپنجه نرم نموده اند.

جهش خوب دو ماه آخر (خرداد و تیر 1405) خبر خوبی است اما تا زمانی که روند صعودی قیمت مواد اولیه کنترل نگردد، این بهبود می تواند به همان سرعتی که آمده، دوباره از بین برود؛ همان طور که در طول این یک سال چند بار این رخ داده است.