ابوالفضل زرویی چگونه رمان نوشت؟

در نشست کوتاه با داستان که با یادبود ابوالفضل زرویی نصرآباد همراه بود از این که این شاعر طنزپرداز فقید چگونه رمان نوشت حرف زده شد.

ابوالفضل زرویی چگونه رمان نوشت؟

به گزارش ایسنا، دوازدهمین نشست کوتاه با داستان به میزبانی سیدمهدی شجاعی با حضور صادق کرمیار و با یادی از ابوالفضل زرویی نصرآباد در فرهنگسرای اندیشه برگزار گردید.

یادداشت هایی از جنگ که به داستان تبدیل شد

در ابتدای جلسه، صادق کرمیار در سخنانی اظهار کرد: داستانی که برای این جلسه انتخاب نموده ام، داستانی از جنگ است. در آن موقع، من خبرنگار روزنامه اطلاعات در جبهه بودم و گزارش هایی تهیه می کردم. البته به اتفاق خانواده ام در اهواز مستقر شده بودم و از آن جا گزارش می فرستادم و در روزنامه اطلاعات جبهه منتشر می شد. در کنار این ها مواردی وجود داشت که در روزنامه قابل چاپ نبود و آن ها را یادداشت می کردم. در آن موقع، براساس همین اتفاقات، دو داستان نوشتم که به آقای علی اصغر شیرزادی که دبیر سرویس بخش گزارش روزنامه اطلاعات و از داستان نویسان نسل سوم بود، دادم تا بخواند. ایشان خواند و گفت خیلی خوب است و ادامه بده. نگاهت خیلی تصویری است.

او درباره نوشتن اولین داستان های خود گفت: از آن موقع به بعد، گزارش هایی از منطقه را که قابل چاپ نبود یادداشت می کردم تا به صورت داستان دربیاورم. خاطرم هست یک روز در خرمشهر بودم و وارد خانه ای شدم. انگار آن خانه من را گرفت و فضایی داشت که من را در خود نگه می داشت. به همین دلیل، تمام اجزای خانه را با دقت نگاه کردم و برای خودم تصویرسازی کردم که در این خانه چه کسانی زندگی می کردند، چگونه بودند، آن عراقی که با پوتین وارد این خانه شد، چه کار کرد و دنبال چه بود، پدر این خانواده چه کشیده است، چه بلایی بر سر این خانواده آمده است و ... این ها منجر به نوشتن داستان فریاد در خاکستر شد و بعد مجموعه داستان های دیگری را هم نوشتم.

این نویسنده اضافه کرد: باید بگویم که اکثر داستان های آن موقع حماسی بود تا رزمنده ها را به شجاعت تشویق کند. اما این داستان ها متفاوت بود و از حماسه عبور نموده بود و تقریبا به درون شخصیت ها و آدم ها نقب می زد. بر همین اساس، مورد توجه مخاطبان نهاده شد.

سپس داستان فریاد در خاکستر توسط صادق کرمیار برای حاضران خوانده شد. در ادامه سیدمهدی شجاعی داستان لباس عاریتی را خواند.

بخش بعدی برنامه، به برگزاری مراسمی برای گرامیداشت یاد و خاطره ابوالفضل زرویی نصرآباد، نویسنده و طنزپرداز که سال گذشته از جهان رفت، با موضوع کتاب ماه به روایت آه اختصاص داشت. در این قسمت از برنامه صادق کرمیار همراه با سیدمهدی شجاعی به مرور خاطراتی از او پرداختند.

در ابتدای این بخش، یک کلیپ معرفی از ابوالفضل زرویی نصرآباد پخش شد که خود او درباره زندگی شخصی و فعالیت کاری اش صحبت نموده بود. این تصاویر آخرین صحنه ها از ابوالفضل زرویی نصرآباد بود.

زرویی مطالعات عمیق تاریخی- مذهبی داشت

کرمیار درباره زرویی نصرآباد گفت: صحبت کردن در خصوص او بسیار سخت و سخت است. اکنون که این کلیپ را دیدم یاد صحبت های استاد شفیعی کدکنی افتادم. ایشان در یک جلسه در دانشگاه گفته بودند که وقتی دولت مبعوث بازار است، نتیجه اش این می گردد که نگاهش به فرهنگ و هنر هم نگاه بازاری، واسطه گری و دلالی است. شخصیتی مثل ابوالفضل زرویی نباید در چنین شرایطی زندگی و در چنین شرایطی فوت می کرد. خاطرم هست که در سال 88، آقای شجاعی را به واسطه کتاب نامیرا دیدم. آن روزها شرایط بسیار بحرانی بود. آقای شجاعی به من گفت که از بین اهالی قلم، چه کسی هست که مشکل داشته باشد؟ اسم چند نفر را آوردم که یکی از آنان ابوالفضل زرویی بود. وقتی این نام را بر زبان آوردم، انگار که چشمانش را برق گرفت؛ به من گفت که او را پیدا کن و بیاور تا جلسه ای داشته باشیم. بلافاصله جلسه ای برگزار گردید و این دو نفر دیگر همدیگر را رها نکردند. ما ابوالفضل را با نگاه و شعرهای طنز او که چاپ شده یا نشده است، می شناسیم اما مطالعات او در زمینه تاریخ، مذهب، علوم انسانی و به خصوص تاریخ اسلام و شخصیت های دینی به قدری عمیق است که کمتر پژوهشگری داشته باشیم که در این زمینه تا این اندازه مطالعه داشته باشد.

ماجرای نوشتن ماه به روایت آه با یک پیشنهاد

او سپس خاطراتی را از نوشتن کتاب ماه به روایت آه توسط ابوالفضل زرویی نصرآباد بیان نمود و گفت: خاطرم هست در دومین جلسه آقای شجاعی به ایشان گفت نظرت چیست یک رمان در خصوص حضرت ابوالفضل بنویسی؟ زرویی سری تکان داد و گفت فکر می کنم. بعدا موقعیتی پیش آمد و من و آقای شجاعی با هم تنها شدیم؛ به او گفتم که این چه پیشنهادی بود مطرح کردید؟ ابوالفضل نمی تواند رمان بنویسد و بهتر بود می گفتی که یک قصیده بنویسد. رمان نوشتن کار او نیست و او هم رویش نمی گردد به شما نه بگوید. مدتی گذشت و دوباره ابوالفضل را دیدم؛ از او پرسیدم که چه می کنی؟ گفت در حال مطالعه هستم تا آن رمان را که آقا سید گفت بنویسم. در جواب به او گفتم که خیلی خودت را خسته نکن و اگر هم نشد، ایرادی ندارد. به جایش یک قصیده بگو. او این حرف من را قبول نکرد. به مدت شش ماه مطالعه عمیق کرد و کتاب ماه به روایت آه را نوشت.

کرمیار ادامه داد: تمام فکت های تاریخی که در این کتاب وجود دارد، مبنای تاریخی دارد و می توان آن را به یک سند موثق استناد داد. بعد از شش ماه، آغاز به نوشتن کرد و کتاب را دو سه ماهه نوشت. یک روز به خانه اش رفتم و به من گفت که کتاب را نوشته ام؛ نظرت چیست؟ کتاب را خواندم و همان جا تمام کردم. به او گفتم که اصلا فکر نمی کردم بتوانی چنین کاری بنویسی؛ شاهکار است. در پاسخ گفت که شوخی می کنی و ... من در حوزه ادبیات با کسی شوخی ندارم و اگر بد بود می گفتم که اصلا چاپ نکن. دقت کنید که ترکیب تخیل و مستند در کتاب تاریخی، کار بسیار سختی است. خودم اعتراف می کنم که در کتاب نامیرا به آن اندازه که دلم می خواست، نتوانستم از پسش بربیایم اما ابوالفضل در کتاب ماه به روایت آه به خوبی از پسش برآمده بود. خاطرم هست که خیلی سریع، گوشی را برداشتم و خبر تمام شدن کتاب را به سیدمهدی شجاعی دادم. بعدا فهمیدم که نگاه آقای شجاعی بسیار درست بود که گفته بود رمان بنویس.

کرمیار در خاتمه گفت: امیدوارم کسان دیگری که باقی مانده اند و مانند ابوالفضل در این جامعه می فهمند و زجر می کشند، مورد حمایت قرار بگیرند. البته انتظار نداریم که مسئولین قدرشان را بدانند. آنان اصلا در حد و اندازه ای نیستند که بخواهند قدر آنان را بدانند. ما خودمان باید قدر خودمان را بدانیم.

سیدمهدی شجاعی هم در توصیف ابوالفضل زرویی نصرآباد گفت: تداعی درگذشت ایشان برای بنده تداعی نماینده بسیاری از غم ها و فاجعه ها است و تنها به رفتن ایشان فکر نمی کنم. بحث این است که به یادمان می آید در مملکت ما چه خبر است و چه اتفاقاتی می افتد و سیاست گذاران فرهنگی ما چه الگوهایی را به عنوان نمونه های برتر معرفی نموده و سعی می نمایند آنان را جا بیندازند. آن چه می بینیم محصول 40 سال سیاست گذاری های ما است و نمی توان جوانان را محکوم کرد که چرا ذائقه های شان تا این اندازه تنزل پیدا نموده، از سواد و دانش فاصله گرفته اند و جهانی شان جهانی دیگری شده است.

او تاکید نمود: ابوالفضل زرویی نصرآباد یک نمونه عینی است که فضل و دانش او شمردنی نیست. البته این حرف ها را به این دلیل نمی زنم که او مرده است. یادداشت های من در زمان حیات ایشان موجود است و حس و نگاهم را نسبت به ایشان گفته بودم. بنابراین نمی خواهم بعد از درگذشتش از او تعریف کنم. رفتن او فاجعه بزرگی بود و غیرقابل جبران است و از مواردی است که آقایان باید جوابگوی این رسیدگی نکردن به ایشان باشند. به نظرم با حداقل امکانات و شرایط می شد که این اتفاقات رخ ندهد.

از وجود زرویی محروم شدیم

سیدمهدی شجاعی با اشاره به توان بالایی مطالعاتی زرویی گفت: در خصوص بحث علمی و مطالعاتی آقای زرویی حرف زیاد است و اگر بخواهم واردش شوم، شاید کشش این جلسه را نداشته باشد اما بدون اغراق کسی از اهل قلم را سراغ ندارم که تا این حد عمیق بوده و با پشتکار، مطالعه کند. بارها گفته ام که ایشان تازه آغاز به محصول دادن نموده بود و با آن چه از ذخیره ها انباشت نموده بود، وقتش رسیده بود که آن را عرضه کند. یقینا اگر می ماند، ده ها جلد کتاب از جنس ماه به روایت آه در خصوص بقیه اولیا می داشتیم. به نظرم از وجود ایشان محروم شدیم و این مساله ای نیست که بتوان بیانش کرد و قابل جبران باشد.

بسیاری از نویسندگان همت انجام کار جدی تحقیقی ندارند

او سپس بیان نمود: یکی از مسائل ما در عالم نویسندگی این است که نویسندگان ما متاسفانه همت و پشتکار جدی برای کار تحقیقی ندارند و به همین دلیل کارها سطحی و یک جور با تاریخ مصرف از آب درمی آید. بخش عمده زحمت نویسندگی به ویژه در کارهای تاریخی، تحقیق و تتبع راجع به آن سوژه است. به نحوی که نویسنده باید این قدر با آن سوژه درگیر گردد که نتواند آن را ننویسد. این یکی از خلاهای جدی ما در نویسندگی است. البته کوشش کردیم یک بانک اطلاعاتی معارف درست کنیم که پشتوانه ای برای حرکت دوستان باشد اما مرحوم زرویی یک تنه همه این کارها را انجام می داد.

منبع: همشهری آنلاین
انتشار: بروزرسانی: 14 آبان 1398 شناسه مطلب: 460

به "ابوالفضل زرویی چگونه رمان نوشت؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "ابوالفضل زرویی چگونه رمان نوشت؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید